Innovatie en Uitvoering in Actie
Museum Paulina Bisdom Vliet – Haastrecht
Het 19e-eeuwse huis van Paulina Bisdom van Vliet is uitzonderlijk goed bewaard gebleven. De restauratie richtte zich op het dak, de gevels, het grafmonument in de overtuin en het zorgvuldig behouden interieur.
1999
Opdracht
Restauratie
Categorie
Bouwbegeleiding & advies, Bouwhistorisch onderzoek & waardestelling, Haalbaarheidsstudie & analyse, Monument, Restauratie, Vergunningen & Subsidies
Locatie
Haastrecht
/
Het museum
Het Museum Paulina Bisdom van Vliet in Haastrecht is een zeldzaam goed bewaard huis-museum, waarin de tijd sinds de tweede helft van de negentiende eeuw lijkt stil te staan. Het woonhuis werd gebouwd tussen 1874 en 1877 op de funderingen van het oude familiehuis van de familie Bisdom van Vliet. De architect is onbekend, maar de architectuur vertoont opvallende gelijkenissen met het voormalige stadhuis aan de Javastraat in Den Haag. Het ontwerp kenmerkt zich door een statige gevel met klassieke elementen zoals gepleisterde hoekaccenten, een kroonlijst met monsterkoppen en een balkon met sierlijke tuinvazen, wat het geheel een uitstraling geeft die doet denken aan Franse en Italiaanse stadspaleizen.
De indeling van het huis is zoals gebruikelijk voor die tijd: woon- en dienstvertrekken op de begane grond, en slaap- en werkvertrekken op de bovenverdieping. Dankzij de wens van Paulina Bisdom van Vliet om haar woning als museum in stand te laten, is het interieur met meubilair, stoffering en kunstvoorwerpen uitzonderlijk goed bewaard gebleven. VIS Architecten werd in 1999 betrokken bij de restauratie van het pand, dat tot dan toe met minimale ingrepen was onderhouden. Aangezien er van de oorspronkelijke bouw geen tekeningen of bestekken beschikbaar waren, startte de opdracht met het volledig documenteren van de bestaande toestand.
Onze aanpak: Restauratie
De eerste fase van de restauratie richtte zich op het dak. Aan de hand van historische foto’s kon worden vastgesteld dat het oorspronkelijke roevendak van zink was, met op de schuine dakschilden Friese pannen. De platte delen werden opnieuw met zink uitgevoerd en de originele pannen werden herplaatst. Windwijzers werden teruggebracht, en ook het gevelstucwerk en houtwerk werden opnieuw geschilderd. Gelijktijdig is de serre, opgebouwd uit gietijzeren kolommen en zinken ornamenten, geconserveerd. Maatregelen zoals het verwijderen van een hobbel in het wegdek moesten schade door trillingen aan het huis beperken. In de kelder werd een vlotterpomp geïnstalleerd om lekkages te beheersen, en de omgewaaide tuinmuur werd hersteld met hergebruik van de oorspronkelijke ijsselsteen.
Een bijzondere fase van de restauratie betrof de reconstructie van het grafmonument in de overtuin, tegenover het museum. VIS Architecten baseerde zich op oude foto’s en een ingekleurde prent om het baldakijn boven het graf van Paulina en haar echtgenoot te reconstrueren. Deze zorgvuldige aanpak past binnen het bredere streven om erfgoed in zijn originele vorm te behouden en opnieuw beleefbaar te maken voor bezoekers. In het hoofdgebouw werden vervolgens de woonruimtes voor de beheerder verplaatst naar de aanbouw, waardoor museale ruimtes vrijkwamen in het hoofdgebouw. Bij de verbouwing zijn originele elementen zoals oude balklagen, deuren, kozijnen en de keukenschouw behouden.
Tijdens schilderwerk in 2010 werd zwam en houtrot aangetroffen in de gootlijsten en attiek, waardoor delen van de houten constructie moesten worden vervangen. De kelder is sindsdien waterdicht gemaakt en een nieuwe compacte ketel voor de luchtverwarming werd geplaatst. Deze maatregelen maken deel uit van een meerjarenplan voor behoud en instandhouding van het historische pand.
Het interieur wordt met grote terughoudendheid aangepakt. Het patina van ruim honderd jaar blijft behouden, en verlichting wordt bewust beperkt gehouden, wat bijdraagt aan de authentieke sfeer. De vertrekken worden – net als in de tijd van Paulina – enkel spaarzaam verlicht, waardoor het museum een unieke beleving biedt. Ook voor de stoffering, klokken, schilderijen en verlichting zijn aparte restauratie- en inventarisatieprogramma’s gestart, steeds met oog voor authenticiteit en behoud van karakter.
Het Museum Paulina Bisdom van Vliet blijft zo niet alleen een fraai voorbeeld van negentiende-eeuwse architectuur en interieurkunst, maar is ook een geslaagd restauratieproject waarin VIS Architecten zorgvuldig erfgoedbehoud en moderne eisen wist te combineren.
Het restauratieproces
