Innovatie en Uitvoering in Actie
Berwout – Egmond-Binnen
Voor rijksmonumentale stolpboerderij Berwout in Egmond-Binnen voerde VIS Architecten samen met architectuurhistoricus Jesper Post een bouwhistorisch onderzoek uit, als basis voor een toekomstbestendige en duurzame herbestemming.
2018
Opdracht
Bouwhistorisch onderzoek
Categorie
Bouwhistorisch onderzoek & waardestelling
Locatie
Egmond-Binnen
/
De stolpboerderij
Midden in het open landschap bij Egmond-Binnen staat de monumentale stolpboerderij Berwout, een zeldzaam goed bewaard gebleven voorbeeld van een Noord-Hollandse normaalstolp uit de tweede helft van de 19e eeuw. De boerderij werd tussen 1867 en 1869 gebouwd in opdracht van Willem Bak en is sinds 2021 in eigendom van een particuliere opdrachtgever met de ambitie om het rijksmonument duurzaam te gaan bewonen — vooralsnog als weekendverblijf, later als permanente woning.
VIS Architecten kreeg samen met architectuurhistoricus Jesper Post de opdracht om een bouwhistorisch onderzoekuit te voeren. Doel hiervan was om inzicht te verkrijgen in de monumentale waarden van de stolp en haar onderdelen. De uitkomsten van dit onderzoek vormen een gefundeerde basis voor toekomstige restauratie, verduurzaming en het verantwoord bewoonbaar maken van het erfgoed.
Onze aanpak: Bouwhistorisch onderzoek
De stolpboerderij is traditioneel opgebouwd met een centrale vierkantsconstructie van grenen balken en spanten, waarvan delen vermoedelijk afkomstig zijn uit hergebruikt scheepshout, zoals masten en dekplanken. In de loop der jaren onderging het erf enkele wijzigingen, waaronder een bijbouw met zadeldak rond 1870–1880. Deze schuur werd later vervangen door een kleiner exemplaar, vóór de ingrijpende verbouwing in 1934.
In dat jaar voerde de bekende architect C.W. Royaards een verbouwing uit in zijn kenmerkende romantiserende stijl. Hierbij werden onder andere nieuwe vloeren, wanden, deuren en een nieuw kleurenschema geïntroduceerd. Desondanks bleef de oorspronkelijke plattegrond, structuur en uitstraling van de stolp grotendeels behouden. Authentieke onderdelen zoals de opkamer met kelder, de dars (deelruimte) en een van de slaapkamers zijn nog vrijwel intact.
De boerderij droeg oorspronkelijk de naam ‘Vogelenwater’, maar Royaards gaf het de naam ‘Berwout’, een verwijzing naar de eerste heer van Egmond.
De waardestelling die uit het bouwhistorisch onderzoek volgde, bevestigt dat de stolp nog veel waardevolle bouwdelen uit de oorspronkelijke bouwfase bevat. Ook de toevoegingen van Royaards worden als cultuurhistorisch waardevol aangemerkt. De huidige schuur, daarentegen, doet afbreuk aan het ensemble en heeft weinig monumentale waarde. Deze bevindingen vormen een heldere leidraad voor toekomstig ingrepen, waarbij behoud, herstel en duurzaam gebruikcentraal staan.
Afbeelding rechts: C.W.(Kees) Royaards en zijn vrouw Rensina (Rensje) Royaards ten Holt
Van toen naar nu
Hieronder de stolpboerderij Berwout in 1885 en in het heden.
De boerderij
Interieur Berwout
Afbeelding uit 1958 van Berwout, afbeelding van de Beeldbank
Schets Noordhollandse normaalstolp
Waardestelling plattegrond
Hooizolder Berwout
Hooizolder Berwout
Topografische kaart uit 1879 van de omgeving
Duingebied bij Berwout
