Innovatie en Uitvoering in Actie
Doopsgezinde Kerk – Den Haag
De Doopsgezinde kerk in Den Haag werd gerestaureerd en heringericht tot een multifunctionele ruimte, met behoud van monumentale elementen en verbetering van comfort en gebruik.
1997
Opdracht
Restauratie en renovatie
Categorie
Bouwhistorisch onderzoek & waardestelling, Haalbaarheidsstudie & analyse, Herbestemming, Monument, Restauratie, Vergunningen & Subsidies
Locatie
Den Haag
/
De kerk
De Doopsgezinde kerk aan de Paleisstraat in Den Haag is een uniek kerkgebouw met een karakteristieke neoromaanse voorgevel. Oorspronkelijk in 1885-1886 ontworpen door architect K. Stoffels, vormt dit gebouw een zeldzaam voorbeeld van de neoromaanse bouwstijl in Nederland. De kerk is rijk gedetailleerd met boogfriezen, pinakels, een roosvenster en natuurstenen zuilen met kapitelen bij de hoofdentree. Zoals veel doopsgezinde ‘vermaningen’ was ook deze kerk van oorsprong enigszins verborgen in het stadsbeeld – een weerslag van het feit dat doopsgezinden hun religie lange tijd slechts op de achtergrond mochten uitoefenen.
Binnen bood de kerk plaats aan ongeveer 500 personen, met een houten tongewelf, een lange bankenopstelling en een sober doch sfeervol interieur. In 1964 werd het interieur echter ingrijpend gewijzigd door Sjoerd Schamhart, die het gebouw voorzag van een balkon, lichtere kleuren, een nieuwe zij-ingang en een geheel vernieuwde inrichting met moderne elementen passend bij de tijdgeest van de wederopbouw. Hoewel deze modernisering licht en lucht bracht, ging daarmee ook veel van het oorspronkelijke karakter verloren.
Onze aanpak: Restauratie en renovatie
In 1997 kreeg Vis Architecten de opdracht om een plan op te stellen voor de restauratie en herinrichting van het kerkgebouw. Doel was om enerzijds het monumentale karakter van de kerk te herstellen en anderzijds de functionaliteit en duurzaamheid te verbeteren, zodat de kerk ook door externe partijen gebruikt kon worden voor bijeenkomsten, concerten en ontvangsten. Na een intensief overlegtraject en met behulp van een legaat uit de gemeente kon de uitvoering in 2001 van start gaan.
Een belangrijk uitgangspunt in het ontwerp was het terugbrengen van de oorspronkelijke hoofdingang aan de voorzijde. Dankzij een bijzondere vondst – een origineel scharnierblad dat in 1964 uit de deur was gehaald en bewaard gebleven was bij een gemeentelid – kon deze ingang nauwkeurig worden gereconstrueerd. De eikenhouten deuren zijn uitgevoerd met geluiddempende voorzieningen en worden nu vooral gebruikt bij bijzondere diensten of evenementen. Om de ruimte flexibeler inzetbaar te maken, is het balkon met de kerkzaal visueel gescheiden door een glazen wand. Hierdoor is het houten gewelf nog altijd in zijn geheel zichtbaar vanuit beide ruimtes, wat de ruimtelijkheid van de oorspronkelijke kerk intact houdt. De akoestiek, die al sterk was, is verbeterd met geluidsabsorberend materiaal in de nieuwe lambrisering. Ook is een systeem voor warmteterugwinning aangebracht dat via de roosters in het gewelf werkt, en zijn de vensters voorzien van isolatieglas.
De kerkzaal kreeg een houten vloer en verhoogde zijkanten om een intiemere setting te creëren. De preekstoel werd verplaatsbaar gemaakt, en de opstelling van stoelen kan flexibel worden aangepast. Hierdoor is de kerkzaal nu geschikt voor een breed scala aan gebruik, van kerkdiensten tot culturele evenementen. De koffieruimte bleef behouden en geïntegreerd in het ontwerp, en op functioneel vlak zijn een lift, toiletten, keuken en ontvangstruimte toegevoegd, zonder afbreuk te doen aan het monumentale karakter.
Dankzij de restauratie door Vis Architecten is de Doopsgezinde kerk weer in gebruik als spirituele en culturele ontmoetingsplek, met een sterke verbinding tussen geschiedenis, gebruikscomfort en ruimtelijke kwaliteit. De combinatie van centrale ligging en veelzijdige inzetbaarheid maakt het gebouw waardevol voor zowel de gemeenschap als de stad Den Haag.
Van toen naar nu
Hieronder de grote zaal in de Doopsgezinde kerk in Den Haag in 1885, vergeleken met de modernisering die plaatsvond in 1964 – het interieur tot de restauratie onder leiding van VIS Architecten plaatsvond.
Het reconstructrieproces
Dichtgemetselde entree
Na de restauratie
Interieur na de restauratie
Na de restauratie
