Innovatie en Uitvoering in Actie
Huis Marseille – Amsterdam
VIS Architecten verzorgde samen met Benthem Crouwel de restauratie en herbestemming van Huis Marseille, een 17e-eeuws grachtenpand aan de Keizersgracht, tot het toonaangevende fotografiemuseum dat historie en eigentijdse cultuur verenigt.
1996
Opdracht
Restauratie
Categorie
Herbestemming, Monument, Restauratie
Locatie
Amsterdam
/
Het museumgebouw
In opdracht van Stichting Huis Marseille, Museum voor Fotografie, voerde Vis Architecten in samenwerking met Benthem Crouwel de restauratie en herbestemming uit van Huis Marseille aan de Keizersgracht 401. Al bij het eerste bezoek werd duidelijk dat het grachtenpand – ondanks achterstallig onderhoud – nog uitzonderlijk gaaf bewaard was. Het vooruitzicht dat het pand als eenheid behouden zou blijven in zijn nieuwe bestemming bood een sterke basis voor zowel restauratie als herinrichting.
Voorafgaand aan de werkzaamheden bevond het gebouw zich in een slechte technische staat. De vele jaren van verhuur aan verschillende gebruikers hadden geleid tot minimale en incidentele reparaties. Het souterrain diende als woonruimte, terwijl de bel-etage en hogere verdiepingen verhuurd waren als kantoorruimte. De zolders, deels gebruikt als archief, verkeerden in vervallen staat en waren jarenlang bewoond geweest door duiven – met alle gevolgen van dien. Tijdens de ontmanteling kwam het rijke verleden van het pand stukje bij beetje tevoorschijn, onder andere in de vorm van oude naambordjes en sporen van originele interieurafwerkingen.
Onze aanpak: Restauratie
Uit bouwkundige analyse en historische documentatie, waaronder de plattegrond van Jacob Bosch (1679), bleek dat Huis Marseille waarschijnlijk in twee fasen is gebouwd. De bijzondere gevel in zandsteen, uitgevoerd in de stijl van Philips Vingboons maar met een zeldzame superpositie van oplopende klassieke orden, vormt een opvallend voorbeeld van 17e-eeuwse Amsterdamse grachtenarchitectuur.
Tijdens de inventarisatie kwamen belangrijke interieurdetails aan het licht. Zo werden in het souterrain dichtgemetselde kaarsnissen teruggevonden, en op de verdiepingen monumentale interieurelementen zoals de gestucte gang uit de 18e eeuw en de grote achterzaal met sporen van plafondschilderingen van Jacob de Wit. Het voorhuis bevatte zelfs nog verwijzingen naar schilderingen van Jurriaan Andriessen. De geschiedenis van het pand weerspiegelde zich in de verschillende bouwfasen, verbouwingen en interieurstijlen – van de empirestijl eetkamer uit ca. 1830 tot het meer utilitaire kantoorgebruik in de 20e eeuw.
Het restauratieplan werd opgesteld met als uitgangspunt het behouden en herstellen van deze unieke monumentale waarden, gecombineerd met een functionele herbestemming. Op de bel-etage werden de kamers-en-suite in oude glorie hersteld. De tweede verdieping werd geschikt gemaakt voor expositieruimte door het verwijderen van tussenwanden en het heropenen van oorspronkelijke zaalindelingen. Ook de zolders werden bewoonbaar gemaakt met behulp van lichtkappen, vides en dakvensters. Een bijzonder onderdeel van het project was de reconstructie van het oorspronkelijke 18e-eeuwse tuinhuis, waarvan de fundamenten tijdens de werkzaamheden in de tuin aan het licht kwamen. Aan de hand van historische foto’s werd een getrouwe reconstructie gerealiseerd.
In 2007 werd het naastgelegen pand, Keizersgracht 399, verworven en bij het museum betrokken, waarmee Huis Marseille – Museum voor Fotografie haar huidige vorm kreeg. De restauratie versterkte niet alleen de erfgoedwaarde van dit rijksmonument, maar legde ook de basis voor een nieuw hoofdstuk als toonaangevend museum in Amsterdam.
Van toen naar nu
Hieronder een vergelijking van de eetkamer van het Huis Marseille aan de keizersgracht, voor en na het kleurenonderzoek en de restauratie.
De restauratie en het interieur
Enkele beglazing museumramen
Expositieruimte
Mediakelder
Mediakelder
Tuin en tuinhuis
Plafondschildering Jacob de Wit
