Innovatie en Uitvoering in Actie
Joodse Begraafplaats – Den Haag
VIS Architecten begeleidde de restauratie van ruim 2.800 grafzerken op de Joodse begraafplaats in Den Haag, waarbij technische kennis werd gekoppeld aan een zorgvuldige omgang met erfgoed en religieuze waarden.
1998
Opdracht
Begeleiding van restauratie en onderhoudswerkzaamheden
Categorie
Monument, Restauratie, Vergunningen & Subsidies
Locatie
Den Haag
/
De begraafplaats
In opdracht van de Stichting Instandhouding Joodse Begraafplaats verzorgde VIS Architecten de bouwkundige advisering en de begeleiding van restauratie- en onderhoudswerkzaamheden op de Joodse begraafplaats in Den Haag. De begraafplaats telt circa 2.800 grafzerken, voornamelijk vervaardigd uit hardsteen.
Op basis van een technische opname werd de aard en omvang van de schade geïnventariseerd. De analyse toonde aan dat het merendeel van de schade het gevolg was van natuurlijk materiaalverval, waarbij het vervalproces wordt beïnvloed door de kwaliteit van het steen, klimatologische omstandigheden en verzakkingen van graven. Deze kennis vormde de basis voor een weloverwogen restauratievisie die gericht is op het begeleiden van verval in plaats van het proberen te stoppen ervan.
Onze aanpak: Restauratie- en onderhoudsadvies
Bij de begeleiding van het restauratieproces werd het verval van natuursteen technisch beschouwd als een onomkeerbaar proces. VIS Architecten onderscheidde drie hoofdvormen van schade:
-
Scheuren en stekken als gevolg van natuurlijk verval van hardsteen;
-
Breuken door verzakking van graven;
-
Oppervlakte-aantasting met verlies van inscripties door brandlagen in de steen.
De gekozen aanpak bestond uit het funderen van gebroken zerken op prefab betonplaatjes, en waar nodig het aanbrengen van roestvrijstalen bandjes om verdere fragmentatie te voorkomen. Lijmen werd bewust beperkt toegepast, gezien de kwetsbaarheid van het materiaal en het besef dat nieuwe breuken elders zouden kunnen optreden.
Deze restauratiefilosofie richtte zich op consolidatie in plaats van reconstructie. Ontbrekend materiaal werd alleen pretentieloos aangevuld en zoveel mogelijk gebruikgemaakt van authentieke elementen, om de historische integriteitvan de grafzerken te respecteren. Bij iedere stap werd nadrukkelijk rekening gehouden met de religieuze betekenis van de locatie en de Joodse voorschriften die gelden voor begraafplaatsen. Dit resulteerde in een terughoudende, respectvolle aanpak waarbij uiterlijk weinig lijkt veranderd, maar het fundament voor toekomstig behoud van dit belangrijke religieus en cultureel erfgoed is gelegd.
De Joodse Begraafplaats Den Haag
